กิจกรรม 5 ส ความหมายที่แท้จริง

กิจกรรม 5 ส ความหมายที่แท้จริง

การทำความสะอาด ปัด กวาด เช็ด ถู เก็บของให้เรียบร้อย คงเป็นความเข้าใจผิวเผินสำหรับหลักคิดแบบ 5 ส / 5 S ทั้งที่มีรายละเอียดวิธีคิดอย่างใส่ใจมากกว่านั้น เพราะกิจกรรม 5 ส พัฒนาขึ้นโดยชาติญี่ปุ่น ประเทศที่ทุก ๆ รายละเอียดถูกคิดมาอย่างดีและพิถีพิถัน

กิจกรรม 5 ส จึงเป็นพื้นฐานสำคัญก่อนที่เราจะพัฒนาต่อไปด้วยหลักการแบบ LEAN, KANBAN, JIT, PDCA และ KAIZEN เนื่องจากทุกหลักการต่างก็มีเป้าหมายร่วมกันในการปรับปรุงประสิทธิภาพการทำงานทั้งสิ้น

[บทความ LEAN]

[บทความ PDCA]

[บทความ KAIZEN]

กิจกรรม 5 ส คืออะไร

วิธีการ 5 ส หรือที่เรารู้จักกันดีจากคำว่า สะสาง, สะดวก, สะอาด, สร้างมาตรฐาน และ สร้างวินัย เป็นแนวทางสำหรับการจัดสถานที่ทำงานให้เกิดประโยชน์สูงสุดและดูแลทำความสะอาด มีวัตถุประสงค์เพื่อสร้างประสิทธิภาพ ปรับปรุงประสิทธิภาพการผลิต และส่งเสริมความปลอดภัยด้วยการจัดระบบและมาตรฐานกระบวนการทำงาน

ความหมายของ ส ทั้ง 5

คำย่อ 5 ส ย่อมาจาก Sort, Set in Order, Shine, Standardize และ Sustain ในภาษาอังกฤษ และ มาจากคำว่า 整理・整頓・清掃・清潔・躾 ในภาษาญี่ปุ่น ซึ่งถ้าแปลตรงตัวจะให้ความหมายที่แตกต่างกันเล็กน้อย ดังนั้นจะขอระบุคำแปลของทั้ง 2 ภาษาเอาไว้เพื่อทำความเข้าใจหลักแนวคิดให้ดียิ่งขึ้น

Sort เรียงลำดับ (整理 Seiri จัดระเบียบ): กำจัดสิ่งที่ไม่จำเป็นออกไป

แยกสิ่งของ เครื่องมือ และวัสดุที่จำเป็นไว้ใช้แล้วสิ่งของที่ไม่จำเป็นให้นำออกจากจุดที่ทำงาน ซึ่งจะช่วยเพิ่มพื้นที่ทำงาน ลดอุบัติเหตุที่เกิดจากการวางสิ่งของที่ไม่จำเป็นเอาไว้ใกล้ตัว และการจัดระเบียบจะช่วยให้หาของที่เราต้องการได้ง่าย

Set in Order ตั้งตามลำดับ (整頓 Seiton กำลังจัดระเบียบ): วางสิ่งของที่คุณต้องการไว้ในที่ที่ใช้งานง่าย

การจัดวางสิ่งของที่จำเป็นสำหรับการผลิต เช่น วัสดุและเครื่องมือ ไว้ในสถานที่ที่กำหนด โดยคำนึงถึงขั้นตอนการทำงานและความถี่ในการใช้งานเพื่อให้ใช้งานได้สะดวก การใช้ป้ายกำกับ รหัสสี และภาพช่วยให้เห็นชัดเจนว่าแต่ละรายการอยู่ตรงไหน ซึ่งจะช่วยลดเวลาในการค้นหาและลดโอกาสในการวางเครื่องมือหรือวัสดุผิดที่ พนักงานหยิบจากตรงไหนให้เก็บในที่เดิม

Shine ความเงางาม (清掃 Seiso ทำความสะอาด): ทำความสะอาดและบำรุงรักษา

การทำความสะอาดและการบำรุงรักษาสถานที่ทำงานและเครื่องจักรในการผลิตให้สะอาดและพร้อมใช้งานอย่างสม่ำเสมอ เพื่อให้มั่นใจว่ามีความปลอดภัย การทำความสะอาดอย่างเหมาะสมจะนำไปสู่การสร้างระบบที่ช่วยให้พบข้อบกพร่องและความผิดปกติได้ง่ายขึ้น

Standardize สร้างมาตรฐาน (清潔 Seiketsu ความสะอาด): รักษาความสะอาด

จัดทำเอกสารคู่มือขั้นตอนการปฏิบัติงานมาตรฐาน (SOP) สำหรับแต่ละกระบวนการ ตรวจสอบให้แน่ใจว่าพนักงานทุกคนปฏิบัติตามขั้นตอนเพื่อรักษาความสม่ำเสมอและคุณภาพ อีกทั้งยังมีผลส่งเสริมให้มีการรักษาสภาพแวดล้อมการทำงานให้ดีขึ้นอีกด้วย

Sustain ยั่งยืน (躾 Shitsuke วินัย): ทำให้ตัว ส ทั้ง 4 กลายเป็นนิสัย

ให้พนักงานเรียนรู้ที่จะปฏิบัติตามระเบียบวินัยและกฎเกณฑ์ในที่ทำงาน พัฒนาการปรับปรุงอย่างต่อเนื่อง ฝึกอบรมและให้พนักงานทุกคนมีส่วนร่วมในกระบวนการ 5 ส ตรวจสอบอย่างสม่ำเสมอเพื่อให้แน่ใจว่ามี 5 ส ถูกนำมาใช้ถูกต้อง ส่งเสริมให้พนักงานเสนอแนะการปรับปรุงและทำให้หลัก 5 ส เป็นส่วนหนึ่งของกิจวัตรการทำงานในแต่ละวัน

ประโยชน์ของ 5 ส

ด้วยการใช้หลักการ 5 ส องค์กรจะได้รับประโยชน์หลายประการ รวมถึงการลดของเสีย ความปลอดภัยที่ดีขึ้น ผลผลิตที่เพิ่มขึ้น และสภาพแวดล้อมการทำงานที่เป็นระเบียบและมีประสิทธิภาพมากขึ้น สิ่งสำคัญคือต้องมองว่า 5 ส เป็นกระบวนการที่ดำเนินการอยู่ตลอดเวลา และเราต้องคอยปรับปรุงอย่างต่อเนื่องเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพสูงสุดให้กับองค์กร

สรุป

กิจกรรม 5 ส เป็นเครื่องมือทางปรัชญาที่ให้พนักงานมีส่วนร่วมในการพัฒนาองค์กร มีส่วนช่วยในการเพิ่มประสิทธิภาพการทำงานอย่างเป็นระบบระเบียบ ซึ่งจะเป็นพื้นฐานในการพัฒนาอย่างต่อเนื่องสู่หลักการอื่น ๆ ที่มีความเฉพาะเจาะจงมากยิ่งขึ้น การได้ปลูกฝังวัฒนธรรมที่ถูกต้องตั้งแต่แรกจะทำให้การพัฒนาในขั้นต่อไปง่ายขึ้นไม่มีแรงต้านจากตัวพนักงานเพราะทุกคนเคยชินกับการพัฒนาอย่างต่อเนื่องเป็นปกติ